Bu yazı, hiperaktivite ve dikkat eksikliği yaşayan çocukların enerjilerini doğru yönlendirmek ve onlara destek olmak için ebeveynlere yönelik pratik çözüm stratejilerini ele almaktadır.
Makale Özeti
Hiperaktif çocukların günlük rutinlerinin net olması ve sınırların tutarlı bir şekilde çizilmesi, kendilerini güvende hissetmelerini ve davranışlarını kontrol etmelerini kolaylaştırır.
1/3
Hiperaktivite adını çok duyduğumuz bir kavram. Çocuğu çok yaramaz olan birçok anne “Çocuğum hiperaktif” diyor. Oysa hiperaktivite sadece bir çocuğu hareketli olması anlamına gelmiyor. International Hospital Uzman Psikolog Ferahim Yeşilyurt toplumun yaklaşık yüzde 3 – 6 ‘sında görülen hiperkativite ile ilgili merak edilenleri anlatıyor.
Hiperaktivite Sendromu Nedir?
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) aşırı hareketlilik, kısa dikkat süresi ve ataklıkla (yetersiz dürtü kontrolü) karakterize bir bozukluktur. Okul öncesi çocuklukta başlayıp yetişkin yaşamda da değişik bulgularla seyredebilen süreğen bir bozukluktur.
Bu çocukların çoğu huysuz, huzursuz, güç bir bebek olarak tanımlanır. Yaşamın ilk bir kaç ayında aşırı hareketlilik, yeme ve uyku bozuklukları görülebilir. Emekleme döneminde veya yürümeye başladıkları zaman çok hareketli ve atak oldukları için birkaç kişinin devamlı bakımını gerektirdikleri söylenir. Çocukların çoğunda belirtiler anaokuluna veya ilkokula başlayınca daha çok dikkati çekmekte, okulda başarısızlık, dikkat eksikliği, sınıfta kurallara uymama, saldırgan davranışlar ve öfke kontrolünde güçlükler yaşanması aileyi tedavi arayışına yöneltmektedir.
Kimlerde görülür? Kız – erkek çocuklarda görülme sıklığı bakımından bir fark var mıdır?
DEHB toplumda yaklaşık %3-6 oranında gözlenir. Erkeklerde kızlara oranda yaklaşık 3 kat daha sık görülür.
Nedenleri Nelerdir?
Bozuklukla ilgili ispatlanmış kesin bir sebep gösterilememesine karşın bazı etkenler üzerinde durulmaktadır. Bazı olası sebepler şunlardır:
• Genetik nedenler • Beyin hasarı • Nörotransmitterler • Gıda ve katkı maddeleri • Psikososyal etkenler
Ailenin Davranışlarının Etkisi Var Mıdır?
Çok televizyon seyretme, ailenin otoriter tavırları vb. gibi faktörler bozukluğa neden olmaz. Ancak aile içi bazı disiplin sorunları sorunu artırabilir.
Belirtileri Nelerdir? Tanı Nasıl Koyulur?
Dikkat Eksikliği Belirtileri
1- Ayrıntıya dikkat edememe, okulda, işte, evde dikkatsizliğe bağlı olarak sık yanlışlar yapma, 2- Yaptığı işlerde, hobilerinde veya sevdiği oyunda bile dikkatini sürdürememe, 3- Kendisine söyleneni dinlemez görünme, 4- Öğretileri ve beklentileri değerlendirememe nedeni ile okulda veya evde yapması gereken görevleri yerine getirememe, 5- Görev ve aktiviteleri düzenlemede güçlük ve dağınıklık gösterme, 6- Evde ve okulda zihinsel işlev gerektiren iş ve görevlerden kaçınma, 7- Dış uyaranların dikkatini kolaylıkla dağıtması, 8- Günlük aktivitelerde sık unutkanlık, 9- Görev ve aktiviteler için gereken araç ve gereçleri devamlı kaybetme.
Aşırı Hareketlilik Belirtileri
1- El ve ayakları devamlı oynar, sakin ve hareketsiz tutmak güçtür. 2- Sınıfta ve sırada oturamaz, oturması ve yerinde durması gereken durumlarda yerinde duramaz. 3- Durup dinlenme bilmeden hareketlilik gösterir ya da eşyaların üstüne tırmanır, 4- Kendi kendini meşgul edemez, 5- Sanki içinde durmak bilmeyen bir motor varmış gibi sürekli hareketlidir, 6- Çok aşırı konuşur.
Hiperaktivite Tanısı Nasıl Konur?
Tanı için gözlenen belirtilerin ev ve okul gibi iki ortamda gözlenmesi gereklidir. Hiperaktivite tanısının konabilmesi için; bunlara ek olarak, bu belirtilerin 6 ya da daha fazla belirtisini en az 6 ay göstermiş olmalı, 7 yaşından önce çıkması, bozulmaların 2 ya da daha fazla ortamda görülmesi ve sosyal, akademik ya da mesleki faaliyetlerinde önemli bozuklukların olması gereklidir.
Her Hiperaktif Çocukta Dikkat Dağınıklığı Görülür Mü?
Bozuklukta önemli üç belirti grubu bulunmaktadır. Bunlar;
1-Aşırı hareketlilik, hiperaktivite, 2- Dikkat eksikliği, 3- İç tepisel atak, impulsif davranışlardır.
Bozukluğun birbiri ile bağlantılı üç ayrı biçimi tanımlanmaktadır. Dikkat eksikliğinin belirgin olduğu biçimde aşırı hareketlilik ve atak davranış olmadan, yalnız dikkat bozukluğu olarak yaşam boyu kendini gösterebilir. Öğretmenler daha çok okul başarısızlığından yakınırlar.
Aşırı hareketliliğin ve içtepkisel davranışın belirgin olduğu biçimde ailenin ve öğretmenin yakınması daha çok çocuğun davranışları üzerindedir. Öfke patlamaları, duygu ve heyecanları kontrol edememe ve saldırgan davranışlar dikkati çeker.
Hem dikkat eksikliğinin hem aşırı hareketlilik ve atak davranışın birlikte bulunduğu durumda, pek çok alanda çocuğun yaşamı ve çevresi etkilenir ve bozukluk çok daha uzun zaman devam eder.
DEHB’nin Tedavisinde İzlenen Yollar Nelerdir?
Basit bir tedavisi yoktur. Birçok uzmanın tedavide yer alması gereklidir. Genel tedavi seçenekleri şunlardır.
• Tıbbi tedavi • Anne-baba eğitimi • Davranış Modeli Oluşturma, Kendi kendine telkin verme ve Kendi kendini ödüllendirme gibi danışma ve eğitimler • Özel eğitim ortamı • Diyet uygulamaları
DEHB Tedavi Edilmezse Çocuk Açısından Ne Gibi Sonuçlar Doğurur?
Tedavi edilmediği takdirde, belirtileri çocuğun eğitim ve yaşantısının hemen her alanını olumsuz etkilemekte, yoğun ruhsal, sosyal ve okul sorunları ortaya çıkmaktadır.
Geçmişte halk arasında ve tıbbi çevrelerde DEHB’nin yaş ilerledikçe kendiliğinden azalarak ergenlik döneminde iyileştiğine inanılırdı. Oysa son zamanlarda yapılan izleme çalışmalarında bunun doğru olmadığı, bu bozukluğun gidişinin farklı kişilerde farklı seyirler gösterdiği görülmüştür.
Hiperaktivite yaşla birlikte azalmakta, ancak dikkatsizlik ve dürtü denetim sorunları kalıcı olabilmektedir. Genellikle ilk kaybolan aşırı hareketlilik, en son kaybolan ise dikkat eksikliğidir. Çocukların 1/3'ünde zaman içinde belirtilerin kendiliğinden kaybolduğu görülmektedir. 1/3'ünde ise belirtilerin çeşitli duygusal ve sosyal güçlüklerle yetişkinlerde de devam ettiği görülür. Yaklaşık 1/3 ü ise daha az şanslı olan gruptur. Bu gruptaki kişilere belirtilere ek olarak başka sorunlar da eklenmektedir. Örneğin alkolizm, madde kullanımı gibi.
B
Bebek.com
Admin
Uzman kadromuzun çalışmalarıyla kısa sürede büyüyen bebek.com; bugün binlerce sayfa bilgi sunan, çocuk sahibi olmayı düşünen veya çocuğu olan bilinçli ailelerin her türlü ihtiyacını karşılayabildikleri, birçok güncel, bilgi ve servis içeren bir portaldır.
Bu rehber, 2026 yılı güncel Montessori yaklaşımı ışığında; çocuğun bağımsızlığını, odaklanma becerisini ve öz disiplinini destekleyen oyuncak seçim kriterlerini özetliyor.
Bebeğinizin boyun ve sırt kaslarını güçlendiren Tummy Time (karın üstü vakit) egzersizlerini eğlenceli hale getirin! Gelişimi destekleyen en iyi oyuncakları ve uzman tavsiyelerini keşfedin.
Bebeklerin dil gelişimi, sadece kelimeleri duymakla değil, etkileşim kurarak ve sesleri taklit ederek şekillenir. Konuşma becerilerini destekleyen en etkili oyuncak gruplarını yazımızda keşfedin.
Bu rehber, emzirme dönemindeki annelerin enerji ihtiyacını karşılamayı hedeflerken, anne sütünü destekleyici doğal besin öğelerini içeren pratik atıştırmalık alternatiflerini incelemektedir.
Bu yazı, bebeklerin ilk adımlarını atmaya başladığı heyecan verici süreçte, denge ve koordinasyon becerilerini güvenli bir şekilde geliştiren oyun ve oyuncak seçeneklerini rehber niteliğinde sunmaktadır.
29 Haziran 20260
4
0
0
0
0
0
3
0
0
Hiperaktif Çocuklarla Nasıl İlgilenilmelidir? | Bebek.com
