Gelişim

Çocuklar büyükleri rol model alır mı?

Çocuğa istenilen bir davranışı kazandırmak için anne ve babalar model almadan faydalanabilirler. DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü’nden Psikolog Nur Dinçer Genç, “Bu nedenle özellikle çocuğun yanında konuşmalara, davranışlara dikkat etmek ve model olmak önemlidir.” diyor.

Çocuklar çevrelerinde gördükleri kişileri model alırlar, onlar gibi davranmayı öğrenirler. Model alma bir yaş civarında gelişir. Eğer en fazla vakit geçirdiği kişi anne ve baba ise model olarak onlar seçilir. Baba gibi konuşmak, anne gibi ev işi yapmak ya da giyinmek oldukça önemlidir. Bebeklik döneminde annenin baktığı çocuk bütün gününü anne ile geçiriyorsa ses tonundan, mimiklere, hareketlere dek anneyi taklit eder. Annenin bütün gün evde yaptığı işleri taklit etmek, örneğin anne gibi ev süpürmek, toz almak, yemek yapmak gibi roller oyunun en önemli parçasını oluşturur. Bu özelikler birçoğumuz için tanıdık değil mi?

Psikolog Nur Dinçer Genç, “Anneden ve babadan farklı bireyleri de izlemek taklit etmek sık görülür.” diyerek şöyle devam ediyor: “Yuvadaki arkadaşı ya da öğretmeni izlemek ve onlar gibi davranmak ya da konuşmak bu dönemde gözlenebilir. Evdeki bakıcı ya da çocuğa bakan babaanne, anneannenin de davranışları çocuk için model oluşturacaktır. Erkek çocuklar yakın ilişki içinde oldukları babalarını model alıp onun gibi davranmayı tercih ederler. Baba gibi yürümeyi, oturmayı, traş olmayı, araba kullanmayı taklit etmek 3 – 4 yaş çocuklarında sıklıkla gözlenebilir.
Çocuğun yaşı büyüdükçe, çevresinde gördüğü insan sayısı arttıkça ve dil becerileri de geliştikçe taklit davranışları çoğalacaktır.”

Anne – baba dikkat etmeli

Her anne – baba çocuğuna iyi davranışlar kazandırmak ister değil mi? İşte bunun kolay bir yolu var! Ona model olmak! Çocuğa istenilen bir davranışı kazandırmak için anne ve babalar model almadan faydalanabilirler. “Ne tür entelektüel faaliyetler içinde olduğunuz, insanlara nasıl hitap ettiğiniz, nasıl bir yaşam tarzınız olduğu, olaylara verdiğiniz tepkiler ve duygularınızı dışa vurma biçiminiz hepsi çocuğunuz tarafından model alınarak taklit edilecektir. Annenin yüzündeki mimikler, kaşlarını çatma ya da gülme biçimi çocuğa yaklaşması onunla konuşması ve iletişim kurma biçimi çocuk tarafından oyunlarında alınıp kullanacağı roller olacaktır.” diyen Nur Dinçer şöyle devam ediyor:

Anne ve babalar çocuğun yapmasını istemedikleri davranışları günlük yaşantılarında kendilerinin ne sıklıkla yaptığını objektif olarak değerlendirmeye çalışmalıdırlar. Çocuğun bir davranışı yapmasını istiyorlarsa ona model oluşturarak zamanla öğrenmesini sağlamalılar. Cezalandırma ya da kızma yerine aynı olumlu davranışları sürekli çocuğun önünde sergilemek, istenmeyen bir davranışı oluşmadan önleyecektir. Sık gözlenen bir örnek olarak; çocuğun küfür etmesinden şikayet eden anne ve babaların bazen farkında olmadan trafikte ya da maç izlerken çocuğun önünde küfür kullandıkları, daha sonra çocuk küfür edince de ceza vermeleri gibi.
Anne ve babaların dikkat etmesi gereken bir konu da televizyon programları olacaktır. Özellikle televizyonda hoşa giden kahramanların taklit edilmesi bu yaş döneminde sık rastlanana bir durum olduğu için, izleyeceği programları önceden izleyerek doğru seçimler yapması konusunda yönlendirmek daha doğru olacaktır.

3 – 4 yaş grubunun özellikleri

  • Dikkatini daha uzun süre yaptığı işe verebilir.
  • Taklit yapmayı sever. Farklı rollere bürünür. Bir gün kedi olur, bir başka gün dinlediği masaldaki kahramanın yerine geçer.
  • Kendinin artık diğer insanlardan farklı bir birey olduğunu kavramaya başlar. Başkalarının da kendinden farklı duygu ve düşünceleri olduğunu fark etmeye başlar.
  • Sürekli hareket halindedir. Hoplamayı, zıplamayı sever. Enerjisi hiç bitmeyecekmiş gibi sürekli hareket halindedir.
  • Kendi kendine yemeyi, giyinme ve soyunmayı, el yıkama ve diş fırçalama gibi öz bakım becerilerini başarır.
  • Neden sonuç ilişkilerini öğrenmek ilgisini çeker. Bu konuda sık sık sorular sorar.
  • Arkadaş ilişkileri gelişir, paylaşmayı öğrenir.
  • Anlatacak çok şeyi vardır. Okulda olanlar, arkadaşları, hayalinden uydurduğu hikayeler gibi. Cümleleri düzgündür ve en az 3 – 4 kelimeden oluşur.
  • Kurallara uymayı öğrenmeye başlar.
  • Başkalarını rahatsız ettiğini, canını acıttığını fark etmeye başlar.
  • Kuralları anlayabilir, sorunla karşılaştığında çözüm yolları konusunda müdahale edilmezse kendi çözümlerini üretip sonuç alabilir.
  • Geçmiş ve geleceği ayırt etmeye başlar. Eskiden olanlar ile yatıp kalkıp sabah olunca olacakları anlayabilir.
  • Bazen inatçı davranışlar sergiler, kendi isteklerinin yerine getirilmesi önemlidir.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu