Genel

Yenidoğan Sarılığı Nedir?

İlk bir haftada yenidoğan bebeklerin yarısından fazlasında sarılık görülür. Genellikle geçici bir durum olan sarılık bazen de başka bir hastalığın ciddi ilk bulgusu olabilir. Sarılık kırmızı kürelerin yıkılması sonucu ortaya çıkar. Eski kırmızı küreler yıkılırken içindeki hemoglobin bilirubine döner ve karaciğer tarafından vücuttan uzaklaştırılır. Bilirübinin kanda yükselmesi hiperbilirübinemi yani sarılık olarak adlandırılır. Bilirübin sarı renkli bir pigment olup bebeğin cildini ve dokularını sarı renge boyar. Zamanla karaciğerin olgunlaşması ile sarılık yok olur.

Sarılık değişik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Fizyolojik sarılık bebeğin ilk bir hafta içinde bilirübini vücuttan atmak için gösterdiği normal bir cevaptır. Anne sütü sarılığı bebeklerin %2’sinde ilk bir haftadan sonra görülür. Hemolize yani kırmızı kürelerin Rh veya ABO uygunsuzluğuna bağlı olarak yıkılması sonucu da sarılık meydana gelebilir. Ayrıca enfeksiyon veya diğer nedenlere bağlı olarak karaciğer fonksiyonlarının yetersiz kalması sarılığın diğer bir nedenidir.

Sarılık bilirübinin düşük seviyelerde olduğu zaman herhangi bir sorun yaratmaz. Yüksek seviyelerde santral sinir sistemini etkileyerek beyin hasarına yol açabilir. Bu kernikterus olarak adlandırılır.

Genellikle bebeğinin yüzünün sararması ile başlar daha sonra vücudun alt kısımlarına yayılarak ilerlerler. Bunun dışında emmede azalma ve uykuya meyilde olabilir. Aileler bebeğin cildini ve gözün beyaz kısmına dikkat ederek bebeklerinin sarılık olup olmadığını değerlendirebilir. Gün ışığı altında bebeğin cildine bakılması daha uygundur. Bunun dışında en kolay yöntem bebeğin burun veya alın bölgesine parmağınız ile bastırdığınızda bebeğin cildinin beyaz görünmesidir. Eğer sarı görünüyorsa sarılık açısından çocuk doktoru tarafından değerlendirilmelidir. Bebekten alınacak az miktar kan ile bilirübin düzeyi ölçülebilir. Yüksek bilirübin düzeylerinde daha fazla test yapılaması gerekebilir.

Sarılığın ortaya çıkma zamanı da değerlendirmede yardımcıdır. İlk 24 saatte ortaya çıkan sarılık ciddidir ve hemen tedavisi gerekir. İkinci ve üçüncü günlerde ortaya çıkan sarılık ise genellikle fizyolojik sarılıktır. Bununla beraber ciddi sarılık olma ihtimali de vardır. Üçüncü gün ile ilk bir hafta arasında ortaya çıkan sarılık enfeksiyona bağlı olabilir. İkinci hafta içinde ortaya çıkan sarılık ise anne sütüne veya diğer nedenlere bağlı olabilir.

Anne babalar aşağıda ki durumlarda mutlaka bir hekime müracaat etmelidir :

* İlk 24 saatte fark edilen sarılıklar.
* 14 günden uzun süren sarılıklar.
* Bebeğin memeyi iyi emmediği durumlar.
* Dışkının çok açık renkli veya beyaz renkli olması.
* İdrarın koyu renkte çıkması.
* Bebeğin uykuya eğilimli veya aşırı huzursuz olması.

Tedavi sarılığın nedenine ve bilirübin düzeyine bağlıdır. Amaç bilirübin düzeyini tehlikeli sınırın altında tutmaktır. Hafif sarılıklarda herhangi bir tedaviye gerek yoktur. Yüksek bilirübin düzeyi bebek özel dalga boyundaki ışıklara maruz kaldığında düşmektedir. Fototerapi olarak adlandırılan bu tedavide bebeğin gözleri kapatılır ve aralıklı olarak yatış şekli değiştirilerek vücudun yeterli ışık alması sağlanır. Tedavi sırasında bilirübin düzeyi takip edilmelidir. Nadiren ciddi sarılıklarda kan değişimi uygulanır. Yüksek bilirübin düzeyi taze kan kullanılarak düşürülür. Sarılık altta yatan herhangi bir hastalığa bağlı ortaya çıktıysa bu hastalığın tedavisi bilirübin düzeyini düşürecektir.

Yenidoğan döneminde görülen sarılık tam anlamıyla önlenemez, fakat erken tanı ve tedavi bilirübinin tehlikeli sınırlara ulaşmasını önleyecektir.

Dr. Namdar Uluşahin
Bayındır Hastanesi Yenidoğan Sorumlu Doktoru

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu