Uyku

“Karanlıklar Hormonu” gece lambası sevmiyor

Doç. Dr. Ergun Çetinkaya: “Çocuklarımızı büyüten büyüme hormonu gece uyurken daha fazla salgılanmaktadır. Büyüme hormonunu arttırıcı özelliği olan melatonin hormonunun salınımı engellememek için çocuklarımızın yatak odalarında gece lambalarını yakmamamız ve karanlıkta uyumalarını sağlamamız daha doğru olur”

– Melatonin nedir?

Hücreleri yenileyici, bağışıklık sistemini düzenleyici, vücudun biyolojik ritmini ayarlayıcı, anti-oksidan ve yaşlanmayı geciktirici özellikleriyle her derde deva bir hormon olan Melatonin, gece salgılandığı için “karanlıklar hormonu” olarak biliniyor.

Özellikle büyümeyi artırıcı ve ergenliği başlatıcı özelliklere sahip olan melatoninle ilgili olarak bir açıklama yapan Özel Ankara Endomer Pediatrik Endokrinoloji Merkezi Başkanı Doç. Dr. Ergun Çetinkaya, “Işığı sevmeyen, ışıkla karşılaştığında engellenen melatonin için yatak odalarımızdan, özellikle çocuklarımızın uyuduğu odalardan gece lambalarını kaldırmamız gerekiyor” dedi.

– Melatonin çocuklarda neden bu kadar önemlidir?

Çocuklarımızı ‘Uyusun da büyüsün’ ninnileriyle uyuturuz. Gerçekten de eskiler doğru söylüyorlar. Çocuklar uyudukça büyürler. Bu konuda büyümeyi artırıcı bazı önlemler vardır. Bunlardan biri de yaşamımızda büyük öneme sahip olan melatonin hormonu. Bu hormonun üretimi ve salınımı karanlık ile başlar, aydınlık ile sona erer. Gece saat 23.00 ile 05.00 arasında salgılanan melatonin 02.00-04.00 arasında en yüksek değerlerine ulaşır. Aydınlık döneminin uzaması veya aniden ışığa çıkılması melatonin üretimini durdurur.

– Görme engellilerde kanser riski daha az mıdır?
Özellikle görme engelli kişilerde kanser olma riskinin diğer kişilere oranla çok daha az olmasının sebebini görme engellilerde melatonin hormonunun fazla olmasıdır.

– Uçmadan jetlag olmak mümkün müdür?

Vücut direncimiz düşer, çünkü hücrelerimiz yeterince yenilenemez. Vücudumuzun biyolojik saati korunup, ritmi ayarlanamaz ve jetlag diye tanımlanan, genellikle uzun süreli uçak yolculuklarından sonra görülen klinik bulgular ortaya çıkar. Bunlar; uykusuzluk, yorgunluk hissi, iştahsızlık, hazımsızlık, zihinsel ve fiziksel performans kaybı, reaksiyon zamanında uzama, hafızada azalma gibi bulgulardır.

– Depresyon tedavisinde melatonin nasıl kullanılabilir?

Bu farkında olmadan insan hayatında melatonin hormonunun azalması anlamına geliyor. Işıklı ortamlar bu hormonu azaltırken aynı şekilde depresyon da melatonin hormonunu olumsuz etkiliyor. Bu nedenle depresyon tedavisinde kullanılan birçok ilaç melatonin seviyesini arttırarak etki eder.

– Televizyon karşısında uyumak gerçekten zararlı mıdır?

Karanlıkta uyumalıyız. Uyurken mutlaka kullanmak gerekiyorsa solgun ve kırmızı ışık tercih etmeliyiz. Televizyon karşısında uyuklamamalıyız. Düzenli ve yeterli uyumalıyız. Mümkünse gece çalışmalarını gündüze kaydırmalıyız. Stres, üzüntü ve öfkeden uzak durmalıyız. Alkol, sigara, kahve, fazla çay tüketmemeli, uykudan önce egzersiz yapmamalıyız.

– Melatonin en çok hangi besinlerde bulunur?
Melatonin için vişne, lahana, badem, fındık, yer fıstığı, kızılcık, papatya çayı, anason-rezene çayı, soya fasulyesi, ton balığında bulunur ve bu besinlerin daha çok akşam yemeklerinde tüketilmesi uygun olacaktır.

Melatonin ilaç olarak alınabilir mi?

Melatonin ilaç olarak özellikle jetlag için kullanılmaktadır. Bilinçsiz ve düzensiz kullanımı hiçbir şekilde tavsiye edilmez. Nedeni sadece geceleri yükselen bir hormon olması nedeniyle yüksek olmaması gereken gündüz saatlerinde kan düzeyini yükseltecek şekilde ilaç alımının yarar yerine zarar vermesidir. Dolayısıyla doğal yollarla vücudun kendi salgısını arttıracak davranış kalıplarına geçilmesi daha uygun olur.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu