Genel

Çocuklar ve stres

Evet, küçük çocuklar stres yaşar. Bazen stres fiziksel nedenlerden (açlık, acı, aşırı yorgunluk gibi…) kaynaklanır bazen ise sosyal nedenler (ebeveynden ayrılma, boşanma, yeni bir kardeşin doğması, ailedeki düzensizlikler vb…) strese yol açar.

Yapılan araştırmalar çocukların üzerinde stres faktörlerinin yetişkinlere göre daha olumsuz sonuçlara neden olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yine yapılan stres odaklı çalışmalarda geçici stresin genelde çok zararlı etkilere yol açmadığı, ama uzun süreli stresin çocuklarda çok derin etkiler yarattığını kanıtlamıştır. Örneğin anne ve babanın boşanması çok büyük bir stres nedeni olmasına rağmen tek seferde etki edeceği için huzursuz bir aile ortamında sürekli strese maruz kalmaktan çok daha olumlu. Bu nedenle çocuğunuzun hayatında stresi kronikleştirecek her etkeni ortadan kaldırmalısınız ve çocuğunuza stresle baş edebilmesi için yardımcı olmalısınız.

 

Çocuğunuzun Hayatında Stres Belirtileri:

 

Çocuğunuzun hayatında olabilecek muhtemel stres belirtilerine karşı uyanık olun. Bu belirtileri ne kadar erken fark ederseniz, çocuğunuzun stres faktöründen olumsuz etkilenmesini o kadar çabuk önlersiniz. Ancak belirtileri gözlemlemek ve yorumlamak bazen hiç kolay olmayabiliyor, çünkü çok çabuk değişiyorlar, bu nedenle çok dikkatli olun ve çocuğunuzu sık sık yakından gözlemleyin. İşte olası durumda çocuğunuzda gözlemleyebileceğiniz bazı stres kaynaklı belirtiler:

-uyku düzeninde değişiklik, kabuslar, uykuya geçişte ve uykuda kalmada zorluk çekme, aşırı uyuma

-yemek yeme ve tuvalet alışkanlıklarında değişiklikler

-sinir bozucu alışkanlıklar (tırnak yemek, saçını bükme, burun karıştırma gibi…)

-normal olmayan ve çok sayıda korku

-huzurluk ve aşırı endişeli olma hali

-aşırı sinirli olma, şiddet eğilimli olma

-sürekli ebeveyne sarılma ihtiyacı

-önceki davranışlarına dönüş (parmak emme, alt ıslatma gibi…)

-aşırı derecede gözlemlene ayrılık korkusu

-içedönüklük

-aşırı ağlama

-kendini sürekli hasta hissetme

Stres yaratan durumun çocuğunu nasıl etkilediği, çocuğun yaşına, gelişim düzeyine, çocuğun karakterine ve baş etme becerilerine göre değişiklik gösterir.

 

Ebeveynler Çocuklarının Stresine Nasıl Cevap Vermeli?

 

Ebeveynler ve çocukla ilgilenen diğer bireyler, çocukların stresini birçok yolla önleyebilir ya da azaltabilir. İşte bunlar:

-Çocuğunuza stresle baş edebilmesi için yardım edin. Onu beklenen durumlar için hazırlayabilirsiniz. Çocuğunuzla konuşarak onu rahatlatabilir, onun nasıl hissettiğini daha yakından anlayabilirsiniz. Örneğin bir kardeşin doğumu ya da ilk saç kesimi farklı düzeylerde stres yaratan olaylardır. Çocuğunuzla bu beklenen olayları konuşabilir, kendi duygu ve düşüncelerinizi onunla paylaşabilir, onunkileri öğrenebilir ve çocuğunuzun stresini bu şekilde azaltabilirsiniz. Ancak bazen olayı abartmak, konu hakkında sürekli konuşmak da çocuğu yeniden stres sokabilir. Bu nedenle dikkatli olmalı, iki uç nokta arasında dengeyi en iyi şekilde kurmalısınız. Ebeveynlik içgüdülerinize güveniyoruz!

-Çevrenizde sosyal destek ağı yaratın. Çok stresli olduğunuzda çocuğunuzla ilgilenebilecek kişiler olsun etrafınızda. Bazen siz kendinizi ağır stres için bulabilir ve çocuğunuzla gerektiği gibi ilgilenemeyebilirsiniz. İşte böyle durumlarda çocuğunuzu emanet edebileceğiniz ya da sizin stresinizi azaltmaya yardımcı olabilecek kişiler yakın çevrenizde bulanabilmeli.

-Çocuğunuza stresle baş edebilme ve problem çözebilme becerileri edindirin. Bu beceriler ona hayat boyu gerekecek, bu yüzden karalı olun ve çocuğunuza bunları öğretin.

-Stres yönetimi için çocuğunuza kendi kendine konuşabilme pratikleri yaptırın. Çünkü insan kendi kendine konuşarak rahatlar ve birçok problemi bu yolla daha kolay çözer.

-Çocuğunuza destek olun ve ona duygularını yaşayabileceği fırsatlar sunun. Çok stresli bir anında oyun oynaması veya resim yapabilmesi için çocuğunuza imkan tanıyın.

-Çocuğunuzun alışık olduğu bir düzen kurun, sık değişimlerden kaçının, çocuğunuza paylaşmayı öğretin, duygu ve düşüncelerini özgürce paylaşabileceği ortamlar yaratın.

 

Çocuğunuzu Strese İtmediğinizden Emin Olun!

 

Anne ve babalar çocuklarını strese itmez/itemez ki demeyin. Bazen aşırı koruma güdüsüyle hareket eden anne ve babalar istemeden ve farkında olmadan çocuklarını strese iter ve onlar için yeni bir stres nedeni oluşturabilirler. Bunu engellemek için gerçekçi olun, çocuğunuzdan beklentileriniz de gerçekçi ve anlamlı olsun. Çocuğunuzun daha küçük olduğunu unutmayın, ona yeterince oyun oynayabilmesi için gerekli zamanı yaratın ve imkanı oluşturun. Çocuğunuza bir şeyleri yapması için emretmeyin, ona bazı seçenekler sunun ve bu seçeneklerden birine karar vermesi için ona fırsat tanıyın. Kendi iradesi ile seçim yapabilmek muhtemel stres faktörlerini ortadan kaldıracaktır.

Televizyon seyrederken şiddet ve dram içeren programlar gördüyseniz çocuğunuzun bunları izlemesini engelleyin. Çocuğunuzun izleyeceği programları bilinçli seçin.

Kendi stres düzeyini izleyin. Çocuğunuza kendi stresini geçirmekten azami düzeyde kaçının. Kendinize zaman ayırın, kendinize zaman ayırmak çocuğunuzla geçireceğiniz zamandan çalmak değildir, aksine beraber geçireceğiniz zamanların kalitesini arttırmaktır. Bu düşünceyi benimseyin. Kendi stres düzeyinizi azaltmak için sağlıklı beslenin, yeterince dinlenin ve egzersiz yapın.

*Çocuklarda stres konusu hakkında başka bir yazıma ulaşmak için lütfen aşağıdaki linke tıklayın:

Yararlanılan Kaynaklar:

 

Jewett, Jan and Peterson, Karen. (2002). Stress and

young children. Clearinghouse on Elementary and Early Childhood Education.

Milnes, Sheila. (2003). What can you do to help when a

child is stressed? Pennsylvania State University Better Kid Care E-Newsletter.

Riley, Dave. (2003). While watching the war on TV:

teaching our children emotional self-control. University of Wisconsin – Extension.

 

 

İDİL SEDA AK

 

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu