Çocuklar “oyun” ile kendilerini anlatıyorlar

Oyun, çocukların hayatının en önemli parçası. Oyunla yaşamın provasını yapıyorlar, duygu dünyalarını yansıtıyorlar, fiziksel ve duygusal olarak enerjilerini boşaltıyorlar, yaratıcılıklarını geliştiriyorlar. Çocukların hayatında böylesine önemli bir yer tutan oyunla ilgili merak ettiğiniz tüm soruların yanıtlarını Yeditepe Üniversitesi Hastanesi’nden Uzman Psikolog Özden Dandul veriyor.

bebek.com: Oyun nedir? Oyunun çocuğun yaşamındaki yeri ve önemi nedir?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Oyunun çocuğun yaşamında çok önemli bir yeri vardır. Oyun, sadece çocuk için bir boş zaman etkinliği değildir. Oyunu çocuk sadece kendisini oyalamak ve mutlu etmek amacıyla oynamaz. Oyun oynayarak çocuk yaşamın provasını yapar, kurduğu oyunlar içinde değişik rolleri deneyimler. Ayrıca oyun çocuğun kendisini anlatma aracıdır. Çocuk,oyunlarında duygu dünyasını yansıtır. O nedenle de çocuklarla çalışan ruh sağlığı uzmanları için çocukların oyunları onların iç dünyalarını anlatmaları bakımından önemli göstergelerdir.

bebek.com: Oyunun yararları nelerdir?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Oyunun çocuğun yaşamında duygusal, zihinsel, fiziksel ve sosyal gelişimi bakımından sağladığı çok önemli katkıları vardır. Çocuk ancak oyun oynayarak sağlıklı bir şekilde büyür. Oyunun eğitici, öğretici yararlarının yanısıra pek çok değişik yararları da vardır. Çocuk oyunlarında risk almayı öğrenir ki bu da çocuğun davranma cesaretini, güven duygusunu ve hayal gücünü geliştirir. Çocuğun oyunlarına başlangıçta sadece anne baba eşlik ederken zamanla çocuk oyunlarına diğer çocukları da dahil etmeye başladığından oyunun sosyalleşmeye katkısı büyüktür.Oyun aynı zamanda hem fiziksel hem de duygusal anlamda çocuk için bir terapidir. Koşup oynayarak çocuk fiziksel enerjisini kurduğu oyunlar aracılığıyla da duygusal gerilimini boşaltır.

bebek.com: Çocuklarda yaşlara göre oyun gelişimi nasıl olur?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Bebekler oyunlarında bedenlerini araç olara kullanarak dünyayı keşfederler. Oyunlarla bir şeye katılmanın, parçasını olmanın, ilk olarak ilişkileri kontrol etmenin pratiğini yaparlar. Oyunlarıyla farklı şekil, ses, doku ve tatları keşfederler. Vücutlarının değişik bölümlerini öğrenirler. Ayrıca bebekler hem objelerden hem de insanlardan keyifli, haz veren yanıtlar almayı da öğrenirler.

Erken çocukluk döneminde çocuklar daha çok fiziksel aktivitelere yönelirler. Objeler arasındaki ilişkiyi ve onları nasıl kontrol edebileceklerini keşfetmeye yönelirler. Bir objenin kalıcılığını öğrenmek için saklanbaç gibi oyunlara yönelirler. Kendilerini daha çok grubun bir parçası olarak algılamaya başladıkları için gerekli olan dil ve sosyal becerileri geliştirmeye başlarlar. Sembolleri de kullanarak değişik rollere büründükleri oyunları oynamaya başlarlar.

Okul öncesi çocuklar arkadaşlık ilişkilerini ve diğer çocuklarla da oynayabilme becerilerini daha da geliştirirler. Dil yeteneklerini davranışa ve düşüncelerine uygun şekilde eşlik edecek şekilde kullanırlar. Objeleri bir araya getirip sonra da ayırdıkları oyunlar oynarlar bu nedenle de objeler arasındaki ilişkiyi daha kompleks bir şekilde deneyimledikleri oyuncaklara yönelirler. Objeler ve insanlardan nasıl haz alabileceklerinin pratiğini yaparlar. Motor becerilerini çok daha kompleks boyutlarda geliştirirler. Sonrasını öngörüp uygun plan yaparlar.

bebek.com: Çocuğun oyun ortamı nasıl olmalıdır?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Çocuğun oyun ortamı elbette herşeyden önce güvenli olmalı ve çocuğa zarar verebilecek hiç bir şeyin ve çocuğun bir yerlerden düşme riskinin olmadığından emin olmak gerekir. Çocuğun oyunları hep bir keşfe yönelik olduğundan mümkün olduğunca çocuk ketlendiğini deneyimlememeli olabildiğince özgür haraket etmelidir. Ortamda çok fazla uyaranın olması çocuğun konsantrasyonunu etkileyebileceğinden , oyun ortamının özel uyaranlarla donatılmasına da gerek yoktur.

bebek.com: Oyuncak seçerken nelere dikkat etmek gerekir?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Mutlaka oyuncağın çocuğun yaşına uygun olduğunda emin olmak gerekir. Çocuğun yaşına uygun olmayan zor oyunlar ya da oyuncaklar çocuğun hevesini kırabilir. Çocuğu mümkün olduğunca silah gibi onu şiddete yönlendiren oyuncaklarda uzak tutmak gerekir. Fakat bu arada çocuğunuza oyuncak seçerken kendinizin değil çocuğunuzun zevklerini göz önünde bulundurmanız gerekir. Çok pahalı oyuncaklara yönelemeye gerek de yoktur. Çocuğun yeni şeyler keşfedip keyifle değişik şeylerin pratiğini yapabileceği oyuncaklara ihtiyacı vardır.

bebek.com: Oyuncak seçerken cinsiyet ayrımı yapmak doğru mudur?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Daha çok küçükken çocuklar cinsiyet farklılılarını gösterecek şekilde davranmaya başlarlar . Bu hiç bir anne babanın gözünden kaçmayacak kadar açıktır. Oyunlarla çocukların yaşamın provasını yaptıklarını düşünecek olursak cinsiyetlerine uygun oyuncaklar onların cinsel kimliklerine uygun davranışlarını daha bir pekiştirmelerine yardım eder. Fakat çocukların seçtikleri oyuncaklarada eğer çocuk erkekse bununla kızlar oynar kızsa bununla erkekler oynar türünden kıstlamalar getirilmemelidir. Çünkü çocukların karşı cinsi öğrenmeye de ihtiyaçları vardır. Bu onların empati yeteneklerini de geliştirmeleri için uygun fırsatlardır.

bebek.com: Eğitsel oyun ve oyuncakların çocuğun zihinsel gelişimine katkısı nedir?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Muhakkak katkısı vardır. Ancak oyuncağın yararlı olabilmesi için çocuğun mutlaka oynamaktan keyif alması ve bir yetişkinin ona zaman zaman asistanlık yapmasına zaman zaman da ona eşlik etmesine ihtiyacı vardır ki eğitsel oyun ve oyuncaklar gerçekten çocuğa yararlı olabilsin.

bebek.com: Arkadaşlarla oyun ne zaman başlar?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Çocuklar 4-5 yaşına gelinceye kadar kendi akranları ile oynamaktan kaçınırlar. Oyun için daha çok kendilerinden büyük çocukları seçerler. Kendilerinden büyük olan çocuklar akranlarından daha kontrollü olacağı için akranlarıyla olmaktan daha çok güven duydukları düşünülebilir.

bebek.com: Hayali oyun arkadaşları neden olur?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Hayali oyun arkadaşları belli oranlarda her çocuğun yaşadığı bir şeydir. Bunun temel nedeni çocukların büyük ölçüde realite ve fantaziyi ayıramamalarından kaynaklanır. Eğer çocuğun oyun arkadaşı yoksa da hayali arkadaşlar üretebilir şayet böyle bir durumdan kaynaklanıyorsa anne babaların çocuklarının sosyalleşmesine katkıda bulunmaları gerekir. Hayali arkadaşın kötü bir arkadaşa dönüştüğü zamanlarda , kavgaların yaşandığı durumlarda bir uzmana gitmek de yarar vardır.

bebek.com: Anne-babalar oyun gelişimi konusunda çocuklarını nasıl desteklemeliler?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Anne babaların dikkat etmeleri gereken önemli şey oyunu kendileri bile kursalar mutlaka çocuğun yönlendirmesine izin vermeleri hatta çocuğu oyunu yönlendirmeye teşvik etmeleri gerekir. Bir başka önemli noktada anne babanın keyif almasıdır. Anne babanın oyun oynamakdan keyif alıp almadığını çocuk çok net hisseder.

bebek.com: Oyunların öğrenmeye katkısı nasıl olmaktadır?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Öğrenmek için dikkat ve konsantre olabilme yeteneği çok önemlidir. Ayrıca öğrenmek risk almak ve sabırlı olmayı gerektirir. En doğru öğrenme biçimi her ne kadar bizim eğitim sistemimiz için durum farklı da olsa deneme yanılma yöntemidir. İşte bütün bu becerileri çocuk oyun yolu ile öğrenip geliştirir.

bebek.com: Oyunla çocuğun yaratıcılığını nasıl geliştirebiliriz?
Uzman Psikolog Özden Dandul: Bunun için pahalı oyuncaklara çocuğunuzun ihtiyacı yoktur. Doğadaki çevrenizdeki her şey çocuğunuzun şaşırarak keşfettiği yeniliklerdir. Çocuğun zaten sonsuz bir öğrenme hevesi ve merakı vardır. Anne babaların bunu ketlememeleri yapabilecekleri en önemli şeylerdendir. Bir başka şey de çocuklarını soru sormaya , araştırmaya teşvik etmeleri. Çocuklarından gelen alternatif, öneri ve yorumları saçma diyerek kapatmak yerine çocuğun yaratıcı özgün tarafları pekiştirilmelidir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı