Ebeveynlere Tavsiyeler

Çocuğunuza hem ödülü hem de cezayı anlatın!

Ödül ve ceza çocuk eğitiminde önemli bir yere sahip. Ancak çocuk ödülü de cezayı da neden aldığını bilmeli

Anne baba ve çocuk iletişiminde ödülün de cezanın ayrı bir yeri var. Önemli olan nokta ise çocuğa cezanın da ödülün de niye verildiğinin açıklanmasıdır. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Alpan, ”Çocuk hem ödülü hem cezayı niçin aldığını bilmelidir. Bildiği zaman ödül ve ceza mekanizması etkili bir şekilde uygulanabilir”diyor.

Manevi Ödül Daha Etkili

Manevi ödülün maddi ödül kadar hatta ondan daha fazla etkili olduğunu dile getiren Alpan ”Sürekli maddi ödüller kullanılırsa bu zamanla çocukta yanlış düşüncelere yol açar. Örneğin; çocuk her olumlu davranışından sonra maddi bir şeyle ödüllendirilirse, zamanla yalnızca ödüle ulaşmak için çalışacaktır. Ödül verilmediği zaman ise istenilen davranışı yapmayacaktır. Bu yüzden zaman zaman maddi ödülün yanında, yaptığı işin kendi sorumluluğu olduğu anlatılmalı ve çocuğa sorumluluklarının yerine getirilmesi gerektiği vurgulanmalıdır” diyor.

Önce Açıklamasına İzin Verin

Cezanın da aynı ödülde olduğu gibi yeri, zamanı ve miktarı iyi ayarlanmalıdır. Ceza genel olarak mahrum bırakma şeklinde verilmelidir. Örneğin, ‘dersini çalışmazsan televizyon izlemene izin vermem’, ‘odanı toplamazsan arkadaşlarınla oynamaya gidemezsin” olmalıdır. Çocuk hem ödülü hem cezayı niçin aldığını bilmelidir.
Eğer çocuğunuz laf dinlemiyorsa, mutlaka onun da kendince sebepleri vardır. Böyle durumlarda anne babanın yapabileceği en büyük hatalardan biri çocuğu dinlemeden cezalandırmaktır. Cezalar geçici olarak işe yarasalar da sonradan başka aksaklıklara ve anlaşmazlıklara yol açarlar. Hatta çocuğu derinden etkileyerek sonraki davranışlarına yansıyabilir. Bu nedenle anne babanın yapması gereken ilk şey çocuğun derdini dinleyip, bu konuda ona yardım etmektir.

Problemi Ne Olabilir?

Bazı çocuklar küçük yaştan itibaren farklı tepkiler verebilirler. Aileleri ne derse desin, onların ağızlarından çıkan kelime “niçin” veya “hayır” oluyor. Örneğin siz “Acele et okula geç kalıyorsun” diyorsunuz, o “hayır, bugün gitmeyeceğim” diyor. Sebebini sorduğunuzda ise “Canım istemiyor” yanıtını alıyorsunuz. Böyle durumlar sizi hemen çaresizliğe itmesin! Biraz araştırın ve sebeplerini ortaya çıkarmaya çalışın. Göreceksiniz ki, durum hiç de göründüğü kadar basit değil. Okula gitmemek için bahane uyduran çocuğun, asıl probleminin öğretmeniyle veya sınıf arkadaşlarıyla olması gibi…

Her Yanlışın Karşılığı Ceza Olmamalı

Çocuk eğitiminde cezaların ve ödüllerin son derece önemli olduğunu vurgulayan Psikiyatrist Dr. İbrahim Bilgen, çocukların yaptığı her yanlışın karşılığının ceza olmaması gerektiğini söylüyor. Bilgen, “Çocuklar ya da anne-babalar ne kadar mükemmel olurlarsa olsunlar, bütün çocuklarda disiplin sorunları ile karşılaşılır. Çocuğu sürekli ödüllendirmek de sürekli cezalandırmak da zararlıdır. Çocuğa bir ceza verildiğinde bunun açıklanması gerekir” diyor. Buna göre çocuklar yanlış yaptıklarında nasıl bir cezayla karşı karşıya kalacaklarını bilmeli ve ona göre davranmalı.

Güzel Sözler Söyleyin

Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Uzmanı Osman Abalı ise ”En iyi ödüllendirme, maddi ödüllendirme yerine duygusal ödüllendirmedir. Çocuğun bu türlü bir ödüllendirmeye alıştırılması da oldukça önem taşır. Ama anne babasının okşaması, kucaklaması, gezdirmesi, onunla oynaması, ona güzel sözler söylemesi şeklindeki ödüllendirme ise en sağlıklı ve en başarılı ödüllendirmedir” diyor.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu