Çocuğum sağlıklı büyüyor mu? (1)

Çocukların büyüme serüveni anne karnında başlıyor. Ergenlik öncesi hızlanıyor ve ergenlik sonrası da yavaşlıyor. Büyüme izleminin yapılması, birçok sorunun önceden saptanması açısından önem taşıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ve Tıbbi Genetik Uzmanı Dr. Ela Tahmaz, bebeklikten ergenlik döneminin sonuna kadar geçen süreçte büyümenin takibindeki parametreler ve dikkat edilmesi gereken noktalarla ilgili sorularımızı yanıtladı.

Gebelik sırasında bebeğin büyüme parametreleri nasıl izlemleniyor?

Gebeliğin başlamasıyla birlikte bebeğin büyüme hızı da izlemlenmeye başlanıyor. Bebeğin anne karnında büyümesi, organların oluştuğu ilk üç ayda özellikle önem taşıyor. Bu dönemde annenin beslenmesi, aldığı ilaçlar ve çevresel etkenler büyümeyi etkileyen faktörler arasında yer alıyor. Büyüme takibinde bebekte en sık bakılan üç parametre; tartı, boy ve baş çevresi ölçüsü olarak sıralanıyor. Anne karnında büyüme izlemi de farklı yöntemlerle bu parametreler ışığında izlemleniyor.

İyi izlemlenmemiş ve büyüme geriliği ile doğan çocuklara yaklaşım nasıl oluyor?

Anne karnında geçirilen enfeksiyonlar, kromozom bozuklukları, annenin aldığı ilaçlar, geçirdiği hastalıklar, sigara kullanımı ya da iskelet sistemine bağlı olarak da anne karnında büyüme geriliği yaşanabiliyor. Böyle bir durumda öncelikle sorun ortaya çıkarılıyor ve nedene yönelik tedavi uygulanıyor.

Bebek doğduğu andan itibaren nelere dikkat etmek gerekiyor?

Doğumla birlikte bebeğin tartısı (kilosu), boyu ve baş çevresi mutlaka ölçülüyor. Özellikle  bebeğin tartısı, hastanede kaldığı süre boyunca hergün kontrol ediliyor. Daha sonra alınan ölçümlerin doğum haftası ile uyumlu olup olmadığı kontrol ediliyor. İlk bir haftada bebek doğum tartısının %10 kadarını kaybedebiliyor. Ancak bir haftadan sonra kaybedilen kilo, anne sütüyle birlikte geri alınıyor. Özellikle baş çevresindeki büyüme, yaşamın ilk üç yılında  sağlıklı büyüme kriterleri arasında dikkat edilen unsurlar arasında yer alıyor. Bu dönemde beyin gelişmesine bağlı olarak bebeğin baş kemikleri de gelişiyor. Normal şartlarda yaş, kilo, boy ve baş çevresinin birbirine paralel olarak gelişmesi beklenirken, aksi bir durum bir sorunun varlığını gösterebiliyor. İlk yıllarda var olan kafa kemikleri arasındaki sütür denilen boşluklar ve ön fontanel (bebeğin kafasının üst kısmında bulunan yumuşak bölüm) giderek kapanıyor. Beyin gelişimini etkileyen bir sorun olduğunda baş çevresinin gelişmesi de yavaşlayacağı için, bu bölgenin istenilen oranlarda gelişmemesi hekim için uyarıcı oluyor.

Bebeklerin hangi sıklıkla kontrol edilmesi gerekiyor?

Bebeklerin büyümelerinin ayda bir izlemlenmesi gerekiyor. Bu dönemde her ay belirli aşıları olmak için hekim kontrolüne getirilen bebeklerin aşılarıyla birlikte, baş çevresi, kilo ve boy gelişimlerinin de mutlaka izlemlenmesi gerekiyor. İlk altı ayda anne sütünü bebeğin alamaması ya da sütün yeterli olmaması gibi nedenlere bağlı olarak bazı sorunlar yaşanabiliyor. Böyle durumlarda ebeveynlere hemen mama veya yemek sularına geçmeleri yerine, hekimlerine başvurmaları ve emzirme danışmanlığı almaları öneriliyor.

Erken doğan bebekler açısından bu dönemin farklı bir önemi ya da ayrıcalığı bulunuyor mu?

Bu bebekler diğer bebeklere oranla daha düşük ağırlıkta doğuyor ve normal gelişim süreçlerine de ne kadar erken doğarlarsa, o kadar geç geçiyorlar. Bu nedenle bebeklerin gelişimlerini iki buçuk yaşına kadar kaç hafta erken doğmuşlarsa, düzeltilmiş yaşlarına göre değerlendirmek gerekiyor.      

Çocuk, iki yaşından sonra kendi kendine yemek yemeğe alıştırılmalı

Büyümenin en hızlı ve en yavaş olduğu dönemler hangileridir ve ailelerin bu dönemlerde neler yapmaları gerekir?

Bebekler ilk altı ay çok hızlı bir şekilde büyüyor. O yüzden bu dönemde aylık takiplerinin düzenli bir şekilde yapılması öneriliyor. İki yaşına kadar bebekteki büyüme belirgin bir hızla devam ederken, 2 – 5 yaşları arasında ise büyüme açısından en yavaş döneme giriliyor. Ergenlik döneminde ise büyüme yeniden artıyor. Ancak bu büyüme hızı, çocuk ergenliğe ulaştıktan sonra yavaşlıyor. Ailelerin en büyük sorunu, yaşları iki ila beş arasında olan çocukların iştahsızlıktan dolayı kilo alamamaları oluyor. Yaş dönemi gereği artık bazı gıdaları seçerek yediği için, çocuğun isteklerini de göz önünde bulundurmak ve ona göre bir beslenme düzeni oluşturmak gerekiyor. Ayrıca yine bu dönemde boy uzaması ve kilo takibinin düzenli bir şekilde yapılması gerekiyor. Çocuklar bu dönemde senede 1,2 – 1.5 kilogram arasında kilo alıyor. Ancak özellikle bir yaşından sonra her hafta düzenli kilo almayan çocuk, 1 – 2 haftalık aradan sonra birden kilo almaya başlıyor. O nedenle çocukların büyüme takiplerinin, bu dönemde
3 – 6 ayda bir yapılması gerekiyor.

Ergenlik öncesi ve ergenlikteki sağlıklı büyüme kriterleri nelerdir?

5 – 12 yaş arasındaki okul çağı çocuklarında boy çok daha fazla önem kazanıyor. Çocuğun boyunun, anne – babanın boyuna bağlı olarak uzaması bekleniyor. Çocuklarda ergenlik öncesi başlayan dönemde ise hızlı bir büyüme atağı gözleniyor. Kızlarda 6 – 11 cm. olan büyüme, erkeklerle 7 – 13 cm. arasında gerçekleşiyor. Ergenlikle birlikte olan diğer gelişimler de buna eşlik ediyor. Buradaki önemli özelliklerden biri de, kız çocuklardaki büyüme atağının ergenliğin ilk yarısında görülmesine karşın, erkeklerde ergenliğin ikinci yarısında yaşanması oluyor. Dolayısıyla, erkek çocuklar kızlara göre biraz daha uzun bir büyüme süreci yaşamış oluyor. Ergenlik döneminde seksüel hormonların devreye girmesi ve büyüme hormonunun artması erkek çocuklarda ergenliğin ikinci yarısında daha fazla oluyor. Bu nedenle onların kemiklerinin içindeki büyüme plaklarının (epifiz) olgunlaşması ve birbirleriyle kaynaşması biraz daha fazla vakit alıyor. Bu nedenle erkekler, kızlara göre daha uzun boylu olabiliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı