Genel

0-5 yaş çocuk psikolojisi hakkında bilmeniz gerekenler!

0-1 Yaş
Çocuğun doğumundan emeklemesine ve hatta yürümesine kadar geçen bir yıllık süreye “bebeklik” denir. Çocuğun bu ilk yılı hayatının en önemli dönemidir. Çünkü bu bir yıl içinde en temel duyguları öğrenir. Son derece kısıtlı olan hareket becerisiyle hayata tutunmaya çalışır. Öğrenme hızı ve becerisi yapabilme becerisinden çok daha hızla gelişir. Sosyal becerileri ağlamaktan ibarettir. İhtiyaçlarını ağlama yoluyla ifade eder. Özellikle anneye ciddi bağlılık gösterir. Bir eşya, oyuncak, battaniye gibi nesnelere bağlanma davranışı da gösterebilir. “Geçiş nesnesi” olarak adlandırılan bu nesne onlara kendilerini güvende olma hissini verir. Geçiş nesnesi, gerçek dünyaya geçmemiş olan çocuğun, gerçek dünyaya daha yumuşak geçiş yapmasını sağlar. İlk aylarda anneden farklı olduğunun ayrımını yapamazken ilerleyen aylarda farklı olduğunun ayrımına varmaya başlar.
2 Yaş
Bu dönemin en önemli özelliği çocuğun istekleri ve girişimleri konusunda ısrarcı olmasıdır. Bu nedenle 2 yaş sendromu olarak da adlandırılır. Duygusal ve sosyal gelişim yönünden hızla yol alır. Çocuk parklarına gitmeye başlamak onun ilk sosyalleşme adımlarıdır. Bu yaş özgüvenin de temellerinin atıldığı dönemdir. Etrafının sürekli “hayır” sözü ile çevrilmesi, her hareketinin kısıtlanması yeterli özgüvenin oluşmasını engeller. Bu nedenle serbestçe hareket edebileceği güvenli ortam hazırlanmalıdır. Bunu yaparken abartmaktan da kaçınılmalıdır. Önceki dönemde yapıpta başaramadıklarını 2 yaş döneminde tekrar eden denemeler içinde engeller ve dirençle karşılaştığında karşılık verir. Bu da çocuğu ısrarcı, inatçı, hatta saldırgan davranışlar şeklinde gösterebilir.
2. yılın sonunda yaşamsal becerileri oldukça gelişmiştir. Çocuklar bu dönemde taklit yoluyla öğrendiklerinden rol model olan ebeveynlerin iletişim biçimlerine dikkat etmesi, çocukla inatlaşmamasıaşırı hoşgörülü olmaması, deneyimleme fırsatlarının verilmesi gelişimi ve bireyselleşmesi için önemlidir. Kısacası ebeveyn tutumlarına göre süresi belirlenen bir süreçtir. Bu dönemde ailelerin sıklıkla bir uzman yardım talep ettikleri gözlemlenmiştir. Ancak bu yardım çocuktan çok ebeveyn davranış ve tutumlarının gözden geçirilmesine yöneliktir.
3 Yaş
Çocuk, egosunu, yani benliğini bu dönemde keşfeder. Bu keşif iyi olamaz, başarılı atlatılamazsa, toplumun egoist dediği, bencil bir kişilik ortaya çıkabilir. Sosyal gelişimin hızlı olduğu bir dönemdir. Hayali oyunlar oynar. Hızlı duygu değişiklikleri yaşarlar. Örneğin bebeğini severken bir anda ona vurmaya başlayabilir. Zaman zaman bebeksi davranışlar gösterebilir. Ancak bunları pekiştirilmemesi önemlidir. Ağlayarak bir şey yaptırmak ve tutturmak yine bu dönemde görülmeye başlanır. Bu yaş dönemindeki çocukların bir diğer özelliği de dedektif olmalarıdır. Çünkü çok meraklıdırlar ve sürekli aynı soruları tekrar tekrar sorarlar. Neden, niçin, o kim…..
4 Yaş
Çocuğun “Hayal Dünyası” diye adlandırabileceğimiz döneme ulaşmıştır. Çünkü hayal kurmaya düşkündürler. Dikkat çekmeye yönelik tutum ve davranışlar içindedir bu dönemde.Özgüvenin gelişmiş olduğu bu dönemde başkalarının yanında uygunsuz davranış ve söylemlerine rastlanılabilir. Böyle durumlarda herkesin içinde eleştirel konuşmalardan kaçınılmalı, yalnızken uyarılarda bulunup duyulan rahatsızlık nedenleriyle açıklanmalıdır. Yalnız kalmaktan, karanlıktan, böcekten korkmak gibi korkularda artış gözlenebilir. Bu dönemde çocuklar bağımsız olmayı, sorumluluk almayı ve onaylanmayı severler.Yaşlarına uygun şekilde bu duygu ve tutumlarının pekiştirilmesi önemlidir. Merakları halen devam etmektedir ancak soru şekilleri değişiklik göstermiştir ve çoğunlukla “neden?” diye sorar.
Okula başlamanın uygun olup olmadığının tartışıldığı dönemdir 4 yaş. Unutulmamalıdır ki çocuklar kardeş dahi olsalar farklı bireylerdir ve farklı oranlarda olgunlaşırlar. Aynı tencerede ve aynı ısıya maruz kalan mısırların her birinin farklı zaman diliminde patlaması gibi… Teknik olarak yaşça yeterli olması, çocuğun duygusal, sosyal veya fiziksel olarak hazır olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle seçilen anaokulunun ve yaş grubunun çocuğa uygun olması önemlidir.
5 Yaş
Bu dönemde inatçılığı azalmış ancak durmaksızın sorular sorar. Kelimelerin anlamları, nasıl dünyaya geldiği gibi. Bu sorular geçiştirilmemeli, yaşına uygun açıklamalarla soruları cevaplanmalıdır. Gerçek ve hayal arasındaki farkı ayırd ederler. Kurallara daha fazla uyumludurlar. Dış çevreye daha fazla ilgi duyarlar. Çocuğa zaman ayırıp olumlu ilişkiler kurulmalıdır. Sosyalleşme ihtiyacından dolayı akranlarıyla zaman geçirmesine fırsatlar verilmelidir. Duygu ve düşüncelerini ifade edebilirler. Bunun için ifade fırsatı verilmeli, yanlış ve doğrular üzerine konuşulmalıdır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu