Kendine güvenen ebeveynler - özgüveni yüksek çocuklar

Özgüven konusu anne babalar için her zaman ön plana çıkan alanlardan birisi oluyor. Yaptığım çalışmalarda da çoğunlukla bununla karşılaşıyor; ne yapılması gerektiği, nasıl davranılacağı gibi soruların anne babaların kafasını hep meşgul ettiğini görüyorum. Benim inancım, her konuda olduğu gibi burada da her şeyin önce anne babada başladığı yönünde. (02 Haziran 2011 Perşembe)

Özgüven konusunu bir üçgen gibi düşünelim; bir köşede çocuk; birinde ebeveynlik ve diğerinde birey olarak anne baba var. Özgüveni yüksek bir çocuk yetiştirmek istiyorsak elbette önce çocuğumuzu iyi tanımalı, kişilik yapısını, güçlü ve zayıf yönlerini bilmeli, gerekli destekleri verebiliyor olmalıyız. Ancak odak noktamız sadece çocuk olmamalı; kendimiz de birey olarak nasılız; kendine güvenen, ne istediğini bilen ve yapan bireyler olarak çocuklarımıza rol model olabiliyor muyuz farkında olmalıyız.

O halde soruyorum size: Kendinize güveniniz nasıl? Ne kadar sağlıklı bir bireyseniz, tatmin olmuş, kendini bilen? Hangi özellikleriniz sizi siz yapıyor? Bunlarla ilgili ne hissediyorsunuz? Kendiniz olmaktan mutlu musunuz? Yoksa başka biri olmayı mı isterdiniz?

Kendinizi ne kadar kabul ederseniz- başkalarını da o kadar kabul edersiniz. O halde kendinizi bir bütün olarak kabul ediyor musunuz? Artılarınızla, eksilerinizle. İyi yaptıklarınızla, yapamadıklarınızla. Başarılarınızla, başarısızlıklarınızla. Tüm bunlarla yüzleşebiliyor musunuz? Yoksa halen kaçmakta mısınız? Şikayet etmek, başkalarını suçlamak, kurban rolü oynamak… Bunlar ne kadar var hayatınızda?

Kendini bilen ve güvenen insan aldığı sorumluluklarda ve üstlendiği rollerde de ne yapması gerektiğini bilir. Ne yapıp yapamayacağının farkında olur. Çözüm odaklı olur. Hele ki ebeveynlik rolünde bir düşünsenize bunun önemini.

O zaman, tüm bu soruların cevaplarıyla yüzleşin. Sonra da evliliğinizle; eşinizle olan ilişkinizle. Neler iyi gidiyor? Nerelerde zorlanıyorsunuz? Bunları önce açık yüreklilikle tespit edin. Sonrasında da eşinizle konuşarak çözüme gidin. Çocuğunuzla birbirinize mesajlar göndermekten, çocuğunuzun üzerine düşerek durumu atlatmaya çalışmaktan çok daha doğru davranışlar öyle değil mi?

Tüm bunları düşünmeden “Özgüveni yüksek bir çocuk yetiştirmek istiyorum.” demek bence havada bir istek olarak kalıyor. Bu yüzden üçgenin her bir köşesine ayrı ayrı odaklanmak gerekiyor. Her bir alan eşit ağırlıkta önem taşıyor. Biri olmadan diğerinin olması mümkün olmuyor. Şimdi gelelim ebeveyn olarak çocuğumuzla ilişkimize. Anne babalar olarak başlangıç noktamız genelde bu köşe oluyor. Çünkü biliyoruz ki anne babalık tutum ve davranışlarımız, ona yaklaşımımız özgüven gelişimi için çok önemli.

Bu alanda sorgulanabilecek farklı konular varken beklentilerden başlamanın uygun olduğunu düşünüyorum. Birçok başka şeyin temelinde de anne baba olarak çocuğumuzdan beklentilerimiz var çünkü. Örneğin;  “Ben olamadım, o olsun!” “Ben hep piyano çalmak istedim olmadı”; deyip müzikle uzaktan yakından alakası olmayan çocuklara piyano çaldırtıyoruz mesela. Ya da “ben yaptım, o da yapsın” deyip başka yerlere taşıyabiliyoruz çocukları. Anne baba olarak çocuklarımızdan beklediklerimizin temelinde işte bu kişisel ihtiyaçlarımız var. Lütfen dürüstçe irdeleyin şimdi çocuğunuzdan beklentilerinizi. Ne kadarı gerçekten onu düşünerek, onun için sahip olduğunuz beklentiler? Ne kadarının altında anne ve baba olarak sizin kişisel tatmin duygunuz var?

Bu beklentiler doğrultusunda çocuğumuza verdiğimiz tepkiler onun kendine güvenini oluşturan ana unsurlardan. Kendileriyle ilgili fikirleri bu tepkiler sonrasında gelişiyor. Bunu yapabildim ve annem babam bana aferin dedi diye hissetmesi de mümkün, başaramadım ve bana yine bağırdılar demesi de. Dolayısıyla gerçekçi beklentiler beslemek bu anlamda çok önemli.

Bu çerçevede beklentilerin temelinde şunlar yatıyor;
• Bizim çocukken yapamadıklarımızı çocuklarımızın yapmasını istemek
• Şu an ihtiyacımız olan kişisel bir boşluğu çocuğumuzun doldurmasını beklemek
• Evliliğimizdeki eksiklikleri çocuğumuzun doldurmasını beklemek
• Geçmişimizde kalan bitmemiş işler - çözülmemiş sorunlar

Bir de bunların üstüne süregelen standartları devam ettirmek; ailemizin, toplumun bizden bekledikleri de geliyor. Böylece bizim beklenti listemiz kabarıyor.

Çocuklar bizim beklentilerimizi sorgulayamaz. Başta söylediğim gibi bizim tepkilerimiz çerçevesinde kendilerinin neden başarıp başaramadıklarını değerlendirirler. O halde yapmamız gereken realistik beklentiler belirlemek ve bunları gerçekleştireceğine olan inancımızı sergilemek. Sonrasında da kendileri olmalarına izin vermek! Çünkü bazen olamayacağı biri de yapmaya çalışıyoruz çocukları. Onların yaptıklarını, başarılarını görmüyor; dahasını isterken aslında yerle bir ediyoruz kendilerine güvenlerini.

İşte bu yüzden özgüven konusunda çok boyutlu bir sorgulamaya ihtiyaç var.

Figen Küçükkoner Kırca
www.lifefocus-tr.com
figen.kirca@lifefocus-tr.com
  Facebook: Ebeveyn Koçu Figen Kırca
  Twitter: @Coachfigen